Mae tua hanner goroeswyr strôc yn byw gyda blinder nad yw cwsg yn ei drwsio. Mae’n real, mae’n cael ei gydnabod, ac mae’r ffordd rydych yn trefnu ymarfer adsefydlu o’i gwmpas yn bwysig.
Blinder ar ôl strôc yw blinder neu ludded llethol sy’n anghymesur â gweithgaredd ac nad yw gorffwys na chwsg yn ei liniaru’n ddibynadwy. Mae’n effeithio ar tua hanner goroeswyr strôc — mae amcangyfrifon ar draws astudiaethau’n amrywio o tua chwarter i dri chwarter (Cumming a chydweithwyr, 2016) — a gall barhau ymhell ar ôl adferiad gweladwy. Mae’n broblem glinigol gydnabyddedig: mae canllawiau strôc cenedlaethol y DU yn mynd i’r afael ag ef yn uniongyrchol, ac mae’r American Heart Association wedi cyhoeddi datganiad gwyddonol arno (Hinkle a chydweithwyr, 2017). Nid diogi mohono, nid gwendid cymeriad, ac nid “dim ond angen mwy o gwsg”.
Ymhlith y pethau cyffredin sy’n ei waethygu mae gwneud gormod ar ddiwrnodau da (y patrwm gorwneud-ac-ymlâdd), cwsg gwael, hwyliau isel a gorbryder, poen, haint, rhai meddyginiaethau, ac ymdrech wybyddol — mae canolbwyntio’n waith, ac ar ôl strôc mae’n fwy o waith. Gan fod modd trin sawl un o’r rheini, mae blinder sy’n cyfyngu ar eich bywyd yn haeddu sgwrs gyda’ch meddyg teulu: mae hwyliau, problemau cwsg fel apnoea cwsg, gweithrediad y thyroid a sgil-effeithiau meddyginiaeth i gyd yn werth eu gwirio. Mae gonestrwydd yn gofyn dweud nad oes un driniaeth brofedig ar gyfer blinder ar ôl strôc ei hun — mae rheolaeth yn ymwneud â’r pethau o’i gwmpas.
Ystyr pacio yw gwario egni’n fwriadol yn hytrach nag yn adweithiol. Yn ymarferol: cynlluniwch y diwrnod o gwmpas eich oriau gorau; rhannwch dasgau’n flociau byr gyda gorffwys cyn ymlâdd yn hytrach nag ar ei ôl; triniwch orffwys fel rhan o’r cynllun, nid fel methiant; cadwch ddyddiadur syml am bythefnos i ddysgu’ch patrwm; a disgwyliwch ddweud na wrth rai pethau fel bod y pethau pwysig yn cael eich oriau da.
Mae ymarfer byr, aml yn gweddu’n well i flinder na sesiynau hir — mae deng munud o ganolbwyntio ar eich adeg orau o’r dydd yn curo awr wedi ymlâdd. Stopiwch tra bod gennych rywbeth ar ôl; mae gorffen ar nodyn hylaw yn gwneud sesiwn yfory’n fwy tebygol o ddigwydd, a chysondeb dros wythnosau yw’r hyn y mae dulliau seiliedig ar ymarfer yn dibynnu arno. Os na fydd sesiwn yn digwydd, gwybodaeth am amserlennu yw hynny, nid methiant moesol. Ac mae cynnydd ar flinder ei hun — gallu gwneud ychydig mwy cyn blino — yn gynnydd adsefydlu, hyd yn oed pan nad yw’n edrych fel ymarfer corff.
Os yw ymarfer strwythuredig yn apelio, mae ein hapiau heb eu hamseru ac wedi’u hadeiladu ar gyfer yr union sesiynau byr hyn — ond mae’r egwyddorion pacio uchod yn berthnasol i unrhyw ymarfer, ap neu bapur.
Gwybodaeth gyffredinol yw’r canllaw hwn, nid cyngor meddygol, ac nid yw’n gwneud diagnosis nac yn trin unrhyw gyflwr. Dilynwch bob amser arweiniad eich tîm adsefydlu eich hun. Offer cymorth lles yw Stroke Sight a ReWrite, nid dyfeisiau meddygol.